Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής I

Τίτλος Μαθήματος

Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής I

Κωδικός Μαθήματος

MUS2220

Τύπος Μαθήματος

Υποχρεωτικό, 5 ώρες/εβδομάδα, (3 θεωρία + 2 εργαστήριο)

Επίπεδο Μαθήματος

Προπτυχιακό

Εξάμηνο Σπουδών

2ο

Πιστωτικές Μονάδες ECTS

7 (4+3)

Καθηγητής (ες)

 

Μαθησιακά Αποτελέσματα

- Γνώση της ιστορίας, της πορείας και εξέλιξης του λαϊκού μουσικού πολιτισμού ο οποίος είχε και έχει ως αναφορά τον Ελλαδικό χώρο της υπαίθρου. Ανασκόπηση γεωγραφική και ειδολογική.

- Κατανόηση όλων των ιδιότυπων μουσικών χαρακτηριστικών, καθώς και των ιδεολογικών ρευμάτων τα οποία συνοδεύουν την μελέτη του δημοτικού τραγουδιού από τον 19ο αι. και μετά.

- Εφαρμογή των προσεγγίσεων αυτών σε όλες τις καλλιτεχνικές εκφράσεις της δημοτικής μουσικής. Ταξινόμηση και οριοθέτηση των διαφορετικών ιδιωμάτων που αναπτύσσονται.

- Ανάλυση των βασικών μουσικών χαρακτηριστικών όπως, οργανολόγιο, μελωδική ανάπτυξη, ρυθμός, αρμονία, φόρμα κλπ. Ανάλυση των βασικών ζητημάτων καλλιτεχνικής έκφρασης σε σχέση με το τοπικό και το υπερτοπικό υπό το πρίσμα του προσδιορισμού της νεοελληνικής μουσικής εθνικής ταυτότητας.

- Σύνθεση της ιστορικής, κοινωνικής, οικονομικής κλπ. πραγματικότητας με την ιστορία των ιδεών-αντιλήψεων και την διαμόρφωση και εξέλιξη των μουσικών ιδιωμάτων.

- Αξιολόγηση των δεδομένων αυτών για την διατύπωση ερμηνευτικών προτάσεων κατανόησης των βασικών νεοελληνικών λαϊκών μουσικών εκφράσεων και ιδιοτοπικών ιδιωμάτων.

Τρόπος Διδασκαλίας

Διαδραστική παρουσίαση/διάλεξη που υποστηρίζεται από ακρόαση και ανάλυση επιλεγμένων μουσικών παραδειγμάτων από το σχετικό ελληνικό ρεπερτόριο.

Προαπαιτούμενα Μαθήματα

 

Συνιστώμενα Μαθήματα στο Πρόγραμμα Σπουδών

Αισθητική και παιδαγωγική - Μουσικά σύνολα IV

Αισθητική της λαϊκής μουσικής - Μουσικά σύνολα IΙΙ

Διδακτική του οργάνου - Μουσική δεξιότητα VΙΙ

Εισαγωγή στην εθνομουσικολογία

Ελληνική δισκογραφία - Μουσικά σύνολα ΙI

Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής ΙΙ, ΙΙΙ

Ζητήματα μουσικής κριτικής - Μουσικά σύνολα V

Ηχητικός πολιτισμός

Θεωρία της λαϊκής μουσικής Ι - Μουσική δεξιότητα Ι

Θεωρία της λαϊκής μουσικής ΙΙ - Μουσική δεξιότητα IΙ

Ιστορία και Πολιτισμοί

Ιστορία των θεσμών του Ελληνικού κράτους

Ιστορική τεκμηρίωση & μουσική έρευνα

Λαϊκές και παραδοσιακές ορχήστρες - Μουσικά σύνολα I

Λόγιοι Έλληνες συνθέτες

Μακάμ και μορφολογία Ι - Μουσική δεξιότητα V

Μακάμ και μορφολογία ΙΙ - Μουσική δεξιότητα VΙ

Μεθοδολογία της έρευνας

Μουσικές του κόσμου

Μουσική παιδαγωγική Ι-ΙΙ

Νέος Ελληνισμός: πολιτική ιστορία, ιδεολογία και νομοθεσία

Τροπικότητα και εναρμόνιση Ι - Μουσική δεξιότητα ΙΙΙ

Τροπικότητα και εναρμόνιση ΙΙ - Μουσική δεξιότητα IV

Χορός και ελληνικός λαϊκός πολιτισμός

Περιεχόμενο Μαθημάτων

Θεωρία:

Ελληνική μουσική λαογραφία, μέθοδοι έρευνας – έκδοσης, προβλήματα ιδεολογίας. Το δημοτικό τραγούδι στα χρόνια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το δημοτικό τραγούδι στα χρόνια της απελευθέρωσης 19ος – 20ός αι. Ακριτικό τραγούδι - Παραλογές, τραγούδια του Γάμου, της Ξενιτιάς, Μοιρολόγια, Κλέφτικα κλπ. Τομές και συνέχειες στην ελληνική μουσική παράδοση.

Εργαστήριο:

Γενική ανασκόπηση των ειδών και των μορφών του λαϊκού τραγουδιού της υπαίθρου. Ειδική παρουσίαση και ανάλυση τοπικών μουσικών ιδιωμάτων. Όργανα, κομπανίες, δίκτυα μουσικών, μελωδικό και αρμονικό περιβάλλον, ρυθμικά πρότυπα, μουσικές προφορές. Ιστορική προσέγγιση. Γεωγραφική προσέγγιση. Ακροάσεις και αναλύσεις με άξονα μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, μια ιστορική περίοδο ή μια συγκεκριμένη θεματική (περιπτώσεις μελέτης). Ανάλυση αυτοσχεδιαστικών τύπων (ταξίμι, βέρσο κλπ.), φόρμας (πάρτες), σύνθεσης μελών των κομπανιών. Επιλεκτικές καταγραφές στοιχείων της λαϊκής μουσικής.

Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

Baud-Bovy S., Δοκίμιο για το ελληνικό δημοτικό τραγούδι, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο 1994

Δαμιανάκος Στ., Παράδοση ανταρσίας και λαϊκός πολιτισμός, Πλέθρον, Αθήνα 1987

Κοκκώνης Γ. (επιμ.), Μουσική από την Ήπειρο, Ίδρυμα της Βουλής, Αθήνα 2008

Μουσικά σταυροδρόμια στο Αιγαίο, Λέσβος (19ος-20ος αι.), Εξάντας, Αθήνα 2000

Μουσικές της Θράκης: μια διεπιστημονική προσέγγιση: Έβρος, Σύλλογος «οι Φίλοι της Μουσικής», Αθήνα 1999

Σηφάκης Γρ., Μπέλλα Μπάρτοκ και δημοτικό τραγούδι, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1997

Μαθησιακές Ασκήσεις

Κατ’ οίκον ακρόαση και ανάλυση μουσικών παραδειγμάτων από την ενδεικτική δισκογραφία που δίδεται στην τάξη.

Μέθοδοι Διδασκαλίας

Το μάθημα στηρίζεται σε τριμερή διδασκαλία, με συμμετοχή των φοιτητών και συζήτηση.

Κριτήρια και Μέθοδοι Αξιολόγησης

Γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Αξιολογείται η κατανόηση όλων των ζητημάτων που αφορούν την μελέτη του λαϊκού μουσικού πολιτισμού (Θεωρία), καθώς και η ικανότητα αναλυτικής παρουσίασης των μουσικών ιδιωμάτων (Εργαστήριο).

Γλώσσα Διδασκαλίας

Ελληνική

 
ΕλληνικάEnglish