Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής ΙΙΙ

Τίτλος Μαθήματος

Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής ΙΙΙ

Κωδικός Μαθήματος

MUS6220

Τύπος Μαθήματος

Υποχρεωτικό, 6 ώρες/εβδομάδα, (3 θεωρία + 3 εργαστήριο)

Επίπεδο Μαθήματος

Προπτυχιακό

Εξάμηνο Σπουδών

6ο

Πιστωτικές Μονάδες ECTS

7 (4+3)

Καθηγητής (ες)

 

Μαθησιακά Αποτελέσματα

- Γνώση της ιστορίας, της πορείας και εξέλιξης του λαϊκού μουσικού πολιτισμού ο οποίος είχε και έχει ως αναφορά τον αστικό Ελλαδικό χώρο. Ανασκόπηση ειδολογική και στυλιστική.

- Κατανόηση όλων των ιδιότυπων μουσικών χαρακτηριστικών, καθώς και των ιδεολογικών ρευμάτων τα οποία συνοδεύουν την μελέτη του αστικού λαϊκού τραγουδιού από τα τέλη του 19ου αι. μέχρι τις μέρες μας.

- Εφαρμογή των προσεγγίσεων αυτών σε όλες τις καλλιτεχνικές εκφράσεις της αστικής λαϊκής μουσικής. Ταξινόμηση και οριοθέτηση των διαφορετικών ιδιωμάτων που αναπτύσσονται.

- Ανάλυση των βασικών μουσικών χαρακτηριστικών όπως, οργανολόγιο, μελωδική ανάπτυξη, ρυθμός, αρμονία, φόρμα κλπ. Ανάλυση των βασικών ζητημάτων καλλιτεχνικής έκφρασης σε σχέση με τα διάφορα είδη τραγουδιού που αναπτύσσονται (εστουδιαντίνες, καφέ-αμάν, ρεμπέτικο, λαϊκό κλπ.).

- Σύνθεση της ιστορικής, κοινωνικής, οικονομικής κλπ. πραγματικότητας με την ιστορία των ιδεών-αντιλήψεων και την διαμόρφωση και εξέλιξη των μουσικών ειδών και ιδιωμάτων.

- Αξιολόγηση των δεδομένων αυτών για την διατύπωση ερμηνευτικών προτάσεων κατανόησης των βασικών νεοελληνικών λαϊκών μουσικών εκφράσεων του αστικού χώρου.

Τρόπος Διδασκαλίας

Διαδραστική παρουσίαση/διάλεξη που υποστηρίζεται από ακρόαση και ανάλυση επιλεγμένων μουσικών παραδειγμάτων από το σχετικό ρεπερτόριο της αστικής λαϊκής μουσικής. Στην άσκηση, εξατομικευμένες υποθέσεις εργασίας με χρήση βιβλιογραφίας και δισκογραφίας.

Προαπαιτούμενα Μαθήματα

 

Συνιστώμενα Μαθήματα στο Πρόγραμμα Σπουδών

Αισθητική και παιδαγωγική - Μουσικά σύνολα IV

Αισθητική της λαϊκής μουσικής - Μουσικά σύνολα IΙΙ

Διδακτική του οργάνου - Μουσική δεξιότητα VΙΙ

Εισαγωγή στην εθνομουσικολογία

Ελληνική δισκογραφία - Μουσικά σύνολα ΙI

Ζητήματα ελληνικής λαϊκής μουσικής Ι, ΙΙ

Ζητήματα μουσικής κριτικής - Μουσικά σύνολα V

Ηχητικός πολιτισμός

Θεωρία της λαϊκής μουσικής Ι - Μουσική δεξιότητα Ι

Θεωρία της λαϊκής μουσικής ΙΙ - Μουσική δεξιότητα IΙ

Ιστορία και Πολιτισμοί

Ιστορία των θεσμών του Ελληνικού κράτους

Ιστορική τεκμηρίωση & μουσική έρευνα

Λαϊκές και παραδοσιακές ορχήστρες - Μουσικά σύνολα I

Λόγιοι Έλληνες συνθέτες

Μακάμ και μορφολογία Ι - Μουσική δεξιότητα V

Μακάμ και μορφολογία ΙΙ - Μουσική δεξιότητα VΙ

Μεθοδολογία της έρευνας

Μουσικές του κόσμου

Μουσική παιδαγωγική Ι-ΙΙ

Νέος Ελληνισμός: πολιτική ιστορία, ιδεολογία και νομοθεσία

Τροπικότητα και εναρμόνιση Ι - Μουσική δεξιότητα ΙΙΙ

Τροπικότητα και εναρμόνιση ΙΙ - Μουσική δεξιότητα IV

Χορός και ελληνικός λαϊκός πολιτισμός

Περιεχόμενο Μαθημάτων

Θεωρία:

Πορεία του αστικού τραγουδιού στα μεγάλα μουσικά κέντρα του 19ου και 20ου αι. (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Γιάννενα κλπ.). Το δημοτικό τραγούδι την εποχή της δισκογραφίας. Ανάλυση ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου σε σχέση με τον ρόλο και την δυναμική της μουσικής πράξης. Κοινωνικές αναπαραστάσεις και αισθητικές αντιλήψεις της κάθε εποχής. Ζητήματα ιδεολογίας, το αίτημα της διάδοσης και «διάσωσης» της λαϊκής μουσικής. Η λαϊκή μουσική σήμερα.

Εργαστήριο:

Ακρόαση και ανάλυση κομματιών αντιπροσωπευτικών βασικών μορφών και χαρακτηριστικών ειδών της λαϊκής μουσικής. Ανάλυση της μορφής. Ανάλυση του ρυθμικού περιγράμματος. Ανάλυση της μελωδικής ανάπτυξης. Ανάλυση του αρμονικού πλαισίου. Ανάλυση αυτοσχεδιασμών. Η θεματική κάθε εξαμήνου μπορεί να εστιάζει στις εξής θεματικές κατηγορίες (αμιγώς ή και συνδυαστικά):

- Αστικό τραγούδι από τα τέλη του 19ου αι. και εξής. Σμυρναίικο και Πολίτικο. Ρεμπέτικο. Λαϊκή καντάδα. Ελαφρό λαϊκό, Αρχοντορεμπέτικο. Νεότερο λαϊκό, Λαϊκοδημοτικό, Νεοδημοτικό.

- Λαϊκοί οργανοπαίκτες. Λαϊκοί συνθέτες.

Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

Gauntlett S., Ρεμπέτικο τραγούδι, Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2000

Kουνάδης Π., Eις ανάμνησιν στιγμών ελκυστικών, τ. Α΄Β΄, Kατάρτι, Aθήνα 200001

Pennanen R., «The development of chordal harmony in Greek rebetika and laika music, 1930s to 1960s», British Journal of Ethnomusicology, v. 6, 1997, σ. 65-116

Pennanen R., «Η ελληνοποίηση της οθωμανικής λαϊκής μουσικής», Μουσικός Λόγος, τ. 8, 2009, σ. 119-152

Βλησίδης Κ., Για μια βιβλιογραφία του ρεμπέτικου, Εκδ. Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2002

Βλησίδης Κ., Όψεις του ρεμπέτικου, Εκδ. Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2004

Γεωργιάδης Ν., Από το Βυζάντιο στο Μάρκο Βαμβακάρη: η προϊστορία του λαϊκού ρεμπέτικου τραγουδιού, Σύγχρονη εποχή, Αθήνα 1996

Δαμιανάκος Σ., Κοινωνιολογία του ρεμπέτικου, Πλέθρον, Αθήνα 2001

Θεοδωράκης Μ., Για την Ελληνική μουσική, Καστανιώτης, Αθήνα 1986

Καλυβιώτης Α., Οι ηχογραφήσεις στη Σμύρνη και την Πόλη, Music Corner, Αθήνα 2003

Χατζηπανταζής Θ., Της ασιάτιδος μούσης ερασταί..., Στιγμή, Αθήνα 1986

Μαθησιακές Ασκήσεις

Κατ’ οίκον ακρόαση και ανάλυση μουσικών παραδειγμάτων από την ενδεικτική δισκογραφία που δίδεται στην τάξη. Στην Άσκηση συγκρότηση ατομικής υπόθεσης εργασίας μουσικολογικού περιεχομένου στη βάση εβδομαδιαίων εργασιών, με ανοιχτή διόρθωση.

Μέθοδοι Διδασκαλίας

Το μάθημα στηρίζεται σε τριμερή διδασκαλία, με συμμετοχή των φοιτητών και συζήτηση.

Κριτήρια και Μέθοδοι Αξιολόγησης

Γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Αξιολογείται η κατανόηση όλων των ζητημάτων που αφορούν την μελέτη του λαϊκού μουσικού πολιτισμού (Θεωρία), καθώς και η ικανότητα αναλυτικής παρουσίασης των μουσικών ιδιωμάτων (Εργαστήριο).

Γλώσσα Διδασκαλίας

Ελληνική

 
ΕλληνικάEnglish